Güzellik Algımız Toplum Tarafından Mı Belirlenir

Yazan: -

Kimilerinin güzelliğin algılanmasını salt medyanın ya da toplumun sosyal inşası olarak olarak görerek güzelliğin göreceli olduğunu iddia etmeleri, yahut da güzelliğe dair var olan normları kolayca yıkabileciklerini düşünmeleri bana epey saçma geliyor.

Öncelikle güzelliğin salt sosyal inşa olmadığını, birbirinden sosyal ve ekonomik anlamda çok farklı olan kültürlerde güzelliğe dair aynı algıların yer aldığını biliyoruz. Mesela sivilcenin ya da yara berenin varlığı, güçlü olmayan saç ve dişler evrensel olarak güzel algılanmıyor. Keza bel-kalça oranının düşük olması kadınları daha çekici kılıyor. Simetrik yüzler bize daha çekici geliyor. Fakir toplumlarda biraz daha kilolu kadınlar daha çekici bulunuyor, ama hiçbir toplumda obez insanlar çekici değil.

Bu algımızın içgüdüsel temelleri var. 2-3 aylık bebekler üzerinde yapılan bir çalışma bebeklerin çekici yüzlere daha uzun süre baktığını göstermiş. (1) Başka bir araştırmada 12 aylık bebeklerin çekici maskelere sahip kişilere daha uzun süre baktığı gösterilmiş. (2) Bunların hepsinin basit bir evrimsel açıklaması var aslında. Güzelliğe dair algımız sağlıkla, üreme kabiliyetiyle ve güzelliğin kişideki sosyoekonomik implikasyonlarıyla direkt bağlantısı var. Sivilce ya da yara berenin olması, kişilerin saç ve dişlerinin güçsüz olması onların sağlıksız olduğunu imliyor. Sağlıklı kadınların bel kalça oranları 0.67-0.80 arasında. Diyabet, hipertansiyon, kalp problemleri vs. yağ dağılımını etkileyerek bu oranın yüksek olmasına sebep oluyor. Ayrıca bel-kalça oranı kadının üreme kabiliyetinin bir göstergesi. Vücuttaki asimetriler yaralanmaların ve çeşitli hastalıkların göstergesi. Fakir toplumlarda kadınların daha kilolu olması, o kadınların sosyoekonomik seviyesinin daha üst olduğuna dair bize bilgi veriyor.

Biz güzellik algısına dair epey güçlü içgüdülere sahibiz. Bu içgüdülerimiz milyonlarca yıllık evrimimizin bir ürünü. Dolayısıyla öyle kolayca görmezden gelip şekillendirebileceğimiz şeyler değil. İnsanlardan kimi güzellik algılarını değiştirmelerini talep etmek ıspanak yerken şeker tadı almalarını istemekten pek de farklı değil aslında.

(1) Berscheid, E., & Walster E. (1974) Physical Attractiveness

(2) Langlois, J.H (1987) Infant preferences for attractive faces


Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Schopenhauer'in Aşk Hakkındaki Görüşleri Üzerine

Yazan: -
Schopenhauer’in aşk üzerine yaptığı tespitleri kabullenemeyen romantikler çaresizce Schopenhauer’in annesiyle olan ilişkilerini anlatarak  ad hominem le sorunu çözdüklerini düşünmektedirler. Eğer gerçekten Schopenhauer’in yanıldığını göstermek istiyorsak onun fikirlerini incelemeliyiz. Ben kendisinin aşk konusundaki doğruyu kısmen yakaladığını fakat kısmen açık da bıraktığını düşünüyorum. Kendisi aşkı sadece iki birey arasındaki cinsel ilişki ve bunun sonucunda oluşacak olan çocukla ebeveynlerin genlerinin devamlılığın sağlanması olarak görmektedir. Bu çok ciddi bir genelleme. Buna karşıt pek çok örnek bulunabilir. Mesela eşcinsellerin aşkını nereye koyacağız? 60’lı yaşlarında sonra aşık olan çiftleri nereye koyacağız? Kısır olan bireylere aşık olan insanları nereye koyacağız? Schopenhauer’ın aşk tanımı bu sorulara cevap veremez gibi görünüyor. Ama tanımı tamamen yanlış değildir. Aşkı, genlerin devamlılığının sağlanması olarak görmek doğru bir yaklaşımdır. Zira, evrimin aşkı olu...
Devamı

Fikir Özgürlüğünün Sınırları

Yazan: -
Bu yazımda fikir özgürlüğünün olup olmaması gerektiğini tartışacağım. Direkt bir olay üzerinden gitmeyeceğim. Öncelikle tartışmayı yürütebilmek için sahip olmamız gereken ortak değerler olması gerekiyor. Özgürlük ne kadar arzu edilebilirdir, doğuştan sahip olduğumuz bir hak mıdır yoksa sonradan kazanılan bir hak mıdır? Bu sorulara yanıt vermeden yapılan tartışmalar verimsiz oluyor. Özgürlüğü en temel değer olarak gören bir liberal ile bunu yarardan ya da eşitlikten sonra ikincil olarak gören, yahut da değersiz olduğunu söyleyen birinin en başta sahip oldukları önkabulleri değiştirmeden sonuca varmaları çok zor. Veya özgürlüğü temel değer olarak gören biri ile onu insanların sonradan kazandığı bir hak olarak gören birisi için de tartışma sonuca vardırması zor olacaktır. Eğer kişi özgürlüğü herkesi doğuştan sahip olduğu bir hak olarak görmüyorsa fikir özgürlüğünün zarar doğurmasının mümkün olduğu durumda fikir özgürlüğü engellenebilir önermesine atlaması epey kolay olacaktır. Doğuştan ge...
Devamı

Mizah Nedir?

Yazan: -
Resim
 Mizah, diğer insanların komik olarak algılayıp güldükleri, eğlenceli uyarımları yaratıp algılamamıza yol açan zihinsel bir süreci ve insanlara duygusal bir cevap olarak neşe (mirth) hissettiren geniş, çok yönlü sosyal bir fenomendir. Mizahı, 3 temel psikolojik elemente ayırabiliriz: biliş, duygu ve davranış. Kişiler en başta bilişsel-algısal bir süreçle mizahı komik olarak algılarlar (biliş), ardından neşe duygusunu hissederler (duygu), ve son olarak sözlü-davranışsal olarak kahkahayı ifade ederler (davranış).   Mizah sosyal bir fenomendir. Mizahın dışavurumu olarak kahkaha (laughter) temelde kişinin eğlendiğinin, o sırada mizahi bir zihin yapısına (humorous mindset) sahip olduğunun (e.g., van Hooff, 1972) diğer insanlara gösterilmesidir. Eğer diğer insanlar olmasaydı muhtemelen kahkaha atmaya ihtiyaç duymayacaktık. Bu, yalnızken neden başkalarıyla olan duruma göre çok az kahkaha attığımızın da açıklamasıdır. Aslında yalnızken kahkaha attığımız durumlar da sosyal olan durumla...
Devamı