İdealist Lise Öğrencileri İçin Bir Öneri

Literatürde "survivorship bias" adında bir önyargı mevcut. Temelde dediği şey bir konuda karara varırken benzer yollardan gidip başarılı olan insanları göz önüne alırken başarısız olanları görmezden gelme. Kanımca tercih döneminde özellikle istenilen iş imkanı çok yüksek olmayan bölümleri isteyen idealist öğrencilerin mutlaka bu önyargıyı dikkate almaları gerekiyor. Örnek vereyim: Bir kişi var ve fizik seçmek istiyor. Nedeni de Einstein, Newton, Planck gibi olmak istemesi. Şimdi düşünelim Einstein, Newton, Planck gibi başarılı bilim insanları varken yine bu amaçlarla yola çıkıp başarısız olan kaç yüz bin bilim insanı oldu? Birkaç on kişi çok başarılı olmuşken binlercesi kısmen başarılı oldu, birçoğu da tamamen elendi. Fizik seçecek arkadaşımız yeterince zeki bir insan değilse çok büyük ihtimalle çok başarılı bir fizikçi olamayacak. Hatta örneği biraz daha az iddialı seçelim. Bu birey akademisyen olmak istesin. Akademiye bile fiziği seçen öğrencilerin çok büyük çoğunluğu giremiyor. Birey yalnızca akademiye giren insanları göz önüne alırsa hata yapacaktır. Sonrası da istemediği, belki bölümüyle tamamen alakasız olan bir mesleğe sahip olmasıyla gelen bir hayal kırıklığı olacak. Elbette bu, belli bir amaçla girenlerin çoğunun istediği mesleği elde etmede başarısız olduğu bölümleri seçmeyin demek değil. Yalnızca demek istediğim kişilerin tercih aşamasında bu bölümü/mesleği gerçekten ne kadar istiyorum, yeteneklerim/eğilimlerim ne kadar bu bölüme uygun, eğer istediğim mesleğe sahip olamazsam (bu örnekte akademiye girmek) farklı işleri yapabilir miyim gibi soruları makul bir şekilde cevaplandırması ve kar/zarar analizi yapması gerektiği.